Czy w Wielkiej Brytanii istnieje Wróżka Zębuszka?

Czy istnieje coś takiego jak Wróżka Zębuszka w Wielkiej Brytanii? Owszem, jest tam postać znana jako Tooth Fairy, czyli właśnie Wróżka Zębuszka. Dzieci wkładają wypadający ząb pod poduszkę, a w nocy „wróżka” ma zostawić drobny upominek albo pieniądze. Kwota, którą dostają maluchy, może się różnić – czasem to kilka pensów, innym razem nawet parę funtów, zwykle coś między 50 pensami a dwoma czy trzema funtami. Warto jednak zaznaczyć, że to nie jest tradycja praktykowana przez wszystkich, bo zwyczaje mogą się nieco różnić w zależności od rodziny.

Prawdę mówiąc, tradycja Wróżki Zębuszki w Wielkiej Brytanii nie ma tak silnych korzeni, jak to wygląda w kulturze amerykańskiej. Mówiąc szczerze, to postać, która pojawiła się tam dopiero w XX wieku, szczególnie po drugiej wojnie światowej, pod wpływem amerykańskich wzorców. Dzisiaj wielu rodziców opowiada dzieciom o tej wróżce, ale nie jest to zwyczaj rdzennie brytyjski.

Jeśli sięgnąć bardziej tradycyjnych zwyczajów, to w niektórych regionach UK, a także w wielu częściach Europy, zwyczajowo mówiło się o… myszce, która „zabiera” ząb. To niby miało się kojarzyć z tym, że gryzonie nie gubią zębów, a więc symbolizować miały nowe, mocne uzębienie. Było też kilka innych obyczajów – niektóre dzieci wrzucały mleczny ząb do ognia albo chowały go pod łóżkiem, licząc, że dzięki temu nowy ząb wyrośnie zdrowy i mocny. Trochę staroświeckie, ale ciągle ciekawe.

Dziś większość dzieci w Wielkiej Brytanii zna właśnie Wróżkę Zębuszkę, choć to bardziej kwestia zapożyczenia z amerykańskiej kultury niż coś pierwotnie brytyjskiego. To trochę jak z innymi zwyczajami – niektóre się pojawiają, inne zanikają. No i tak właśnie jest z tą całą Wróżką.

Jaka jest historia i skąd wywodzi się zwyczaj Wróżki Zębuszki w Wielkiej Brytanii?

Skąd właściwie pochodzi zwyczaj Wróżki Zębuszki w Wielkiej Brytanii i jak się rozwinął? No więc, jego historia sięga różnych tradycji oraz legend z rozmaitych kultur i okresów – to trochę jak mozaika, która uformowała się przez wieki. Dzisiejszy obraz Wróżki Zębuszki, znanej tam jako „tooth fairy”, zaczął kształtować się przede wszystkim w XX wieku. Pierwsze wzmianki o niej w publikacjach pojawiły się już około 1908 roku, kiedy Lillian Brown opisała pomysł wróżki, która za luźne mleczne zęby zostawia dzieciom drobne upominki. Z czasem, zwłaszcza dzięki sztuce Esther Watkins Arnold pt. „The Tooth Fairy” z 1927 roku oraz artykułowi Lee Rogowa z 1949 roku, ten zwyczaj zyskał sporo popularności. Media i kino w USA odegrały spory udział w utrwaleniu i rozpowszechnieniu tej postaci.

Jednak warto zauważyć, że rytuały związane z utratą mlecznych zębów są znacznie starsze. Część z nich pochodzi z tradycji europejskich, a nawet nordyckich. Na przykład Wikingowie mieli zwyczaj zwany „tand-fe”, czyli „opłatą za ząb”. Chodziło o to, że dzieci dostawały pieniądze za pierwszy wypadnięty ząb – uważano wtedy, że ma on magiczną moc, która przyniesie szczęście i ochronę. W średniowiecznej Anglii istniały różne wierzenia mające chronić zęby mleczne przed złymi siłami, jak choćby palenie zębów, które miało zabezpieczać dziecko przed czarami.

Interesujący wcześniej znany fragment tej tradycji to francuska opowieść z XVII wieku o „La Bonne Petite Souris” – czyli „Dobrej Małej Myszy”. W tej historii to mysz miała zbierać zęby spod poduszki dziecka. Ta legenda wpłynęła na późniejszy kształt mitu o Wróżce Zębuszce, szczególnie w krajach zachodnich.

Warto zauważyć, że współczesna postać wróżki to już zupełnie inna sprawa niż dawne obawy czy rytuały. Teraz jest raczej symbolem nagrody i ważnego momentu w życiu dziecka, który pomaga oswoić temat wypadających zębów w sposób trochę zabawny i ciepły. W Wielkiej Brytanii i krajach anglosaskich jest to postać dobrze znana i niemal nieodłączna od dziecięcych doświadczeń związanych z tym etapem rozwoju.

Podsumowując, tradycja Wróżki Zębuszki w Wielkiej Brytanii to połączenie różnych, często bardzo starych zwyczajów – europejskich, nordyckich z pomysłami literackimi i kulturalnymi, które ukształtowały się w XX wieku. W efekcie powstała postać, którą dziś znamy i lubimy, korzystając z tej mieszanki dawnych wierzeń i nowoczesnej wyobraźni.